Omdat de lengte en gevolgen van de crisis nog onduidelijk zijn, komt uit het rapport het advies naar voren dat ondernemers er goed aan doen diverse toekomstscenario’s uit te werken.

Larry van der Schoor, commercieel bestuurder bij opleidings- en detacheringsbureau Welten, zegt over scenarioplanning: 'Bedrijven moeten zichzelf de vraag stellen: hoe kunnen we onze organisaties in een half jaar tijd opschalen met 30 procent (inademen) of indikken met 40 procent (uitademen). Dan zou er een ongelooflijke creativiteit loskomen.' Han Mesters, Sector Banker Zakelijke dienstverlening bij ABN AMRO vult aan: 'Mocht de crisis meer dan twee jaar duren dan zijn veel bedrijven genoodzaakt hun strategie, verdienmodel, processen en werkgelegenheid te herzien. De definitie van de econoom Schumpeter wint dus aan actualiteitswaarde: ‘Durchführen neuer Kombinationen’. Van der Schoors gevoel zegt dat de krimp dit najaar zijn hoogtepunt gaat beleven in de sector. 'Ik zie een gezonde weerstand ontstaan tegen het overdreven pessimisme. Er is weer motivatie om door te pakken.'

Uitzendsector afhankelijk van macro-economische ontwikkelingen
De dienstensector wordt onder druk gezet door verscherpte regelgeving, veeleisende klanten, toegenomen (prijs)concurrentie en een verslechterde onderhandelingspositie. Bovendien zijn veel spelers in de sector afhankelijk van macro-economische ontwikkelingen en de financiële gezondheid van specifieke eindmarkten. Dit heeft zijn (negatieve) effect op bijvoorbeeld uitzendbureaus, detacheringsbedrijven, economische adviesbureaus en werving- en selectiebureaus. Daarentegen kent de accountancybranche relatief gunstige vooruitzichten omdat accountants het primaire aanspreekpunt zijn in crisistijd. Ook incassobureaus en beveiliging- en opsporingsbedrijven zijn contracyclisch en profiteren van de economische neergang. Het innoverende karakter van de uitvaartbranche zorgt, ondanks de daling van het sterftecijfer, voor gunstige vooruitzichten. Budgetuitvaarten zijn bijvoorbeeld sterk in opkomst.

Consolidatie
ABN AMRO verwacht dat door de hierboven geschetste ontwikkelingen er een consolidatieslag zal plaatsvinden in de markt. Het aantal zakelijke dienstverleners zal ondermeer afnemen door overnames en andere manieren van samenwerking. Zo zullen kleinere accountants oplopen tegen groeiende automatiserings- en opleidingseisen en de nieuwe AFM-regelgeving. Tevens krijgen de grotere spelers last van nieuwe, kleine spelers die tegen lagere kosten kunnen opereren.

Verdienmodellen
Door de crisis zullen de verdienmodellen in een aantal branches veranderen. Zo zullen deurwaarders en advocaten werken met vaste prijzen voor (standaard)werkzaamheden in de hoop op mogelijke spin-off opdrachten. En hebben de assurantietussenpersonen hun op provisie gebaseerde verdienmodel voor een deel al moeten loslaten. Ondernemers zullen moeten wennen aan het verschijnsel van krimpende markten. Dit betekent dat groei niet meer komt uit de groei van de markt als geheel, maar uit het vergroten van marktaandeel. Er zal een sterke focus komen op businessmodellen die gebaseerd zijn op een kostenvoordeel, veelal door gebruik te maken van ICT.

In Visie op Zakelijke dienstverlening wordt bijzondere aandacht besteed aan: accountantskantoren, advocatenkantoren, assurantietussenpersonen, beveiligings- en opsporingsdiensten, deurwaarders en incassobureaus, economische adviesbureaus, notariskantoren, schoonmaakbedrijven, de uitvaartbranche en uitzendbureaus.

Het rapport wordt gratis ter beschikking gesteld en is te downloaden via www.abnamro/sector.