De dynamiek op de arbeidsmarkt neemt af. Steeds meer werknemers lijken een afwachtende houding aan te nemen, waarschijnlijk ingegeven door de toenemende onzekerheid rond geopolitieke spanningen, handelsoorlogen, inflatie en het lage vertrouwen. Dat blijkt uit de update over het derde kwartaal van 2025 van de Intelligence Group.
Minder mensen wisselen van baan en ook het aantal mensen dat actief op zoek is naar (ander) werk daalt. Tegelijkertijd loopt de werkloosheid iets op, al komt dat vooral doordat meer mensen die eerder niet actief waren, nu de arbeidsmarkt betreden – niet omdat werkenden massaal hun baan verliezen. Toch blijft de kans op een vast contract groot, de verwachte zoekduur naar een baan kort en de sourcingsdruk hoog. De arbeidsmarkt blijft daarmee onverminderd gespannen.
Lees ook: GroenLinks-PvdA wil eerlijke arbeidsmarkt: dit zijn de plannen voor flexwerk, zzp’ers en uitzendbureaus
Werkloosheid loopt op
De werkloosheid is de afgelopen maanden wat opgelopen (3,9 procent in augustus 2025). Voor het eerst sinds lange tijd kwam het aantal werklozen weer boven de vierhonderdduizend uit. Met het stijgen van de totale beroepsbevolking is de relatieve toename echter nog beperkt en blijft de werkloosheid vooralsnog erg laag. Met het stijgen van de werkloosheid, is het vinden en/of behouden van werk dan ook wat moeilijker geworden. Dit komt met name doordat nieuwe toetreders tot de arbeidsmarkt wat minder snel werk vinden.
Duidelijke omslag in 2025
De arbeidsmarktactiviteit, het aandeel mensen dat actief op zoek is naar (ander) werk, kwam in het derde kwartaal uit op 12,3 procent. Dat is weer een daling, zowel ten opzichte van het voorgaande kwartaal (12,7 procent) als in vergelijking met een jaar geleden (13,5 procent). De stijgende trend in de afgelopen jaren is duidelijk omgeslagen in 2025. Hoe lager de arbeidsmarktactiviteit, hoe lastiger het is voor werkgevers om personeel aan te trekken.
Lees ook: SER: arbeidsmigratie moet selectiever en met betere bescherming
Een meer afwachtende houding
Als mensen uit zichzelf minder snel op zoek gaan naar een baan, moeten werkgevers zich meer op de latente groep gaan richten. Ook die groep wordt echter kleiner. Met 43,8 procent weliswaar aanzienlijk groter dan de actieve baanzoekers, maar het percentage was sinds de zomer van 2017 niet zo laag. Als gevolg daarvan wordt de groep die helemaal niet op zoek is naar (ander) werk juist groter. In het derde kwartaal goed voor 44,0 procent. De onderzoeken van de Intelligence Group lieten niet eerder zo’n hoog percentage zien. Mogelijk nemen mensen een meer afwachtende houding aan door toegenomen onzekerheid als gevolg van de geopolitieke onrust, de handelsoorlog, de nog altijd hoge inflatie en het lage (consumenten)vertrouwen.
Aantal baanwisselingen daalt ook
De neergaande trend bij het aantal baanwisselingen zet zich ook in het derde kwartaal door. Er waren minder mensen die nieuw of ander werk hebben gevonden. Het percentage daalde tot 18,6 procent. Het laagste aandeel in bijna vier jaar tijd. Het betreft overigens niet uitsluitend mensen die van baan wisselen, al is dit wel de grootste groep binnen de 1,7 miljoen baanwisselaars. Ook degenen die vanuit een niet-werkende situatie een baan hebben gevonden worden meegeteld. De arbeidsmobiliteit heeft een relatie met het aantal vacatures. Hoe meer mensen van baan wisselen, hoe groter het aantal vacatures om het vertrekkend personeel te vervangen. Tegelijkertijd zijn werknemers eerder geneigd van baan te wisselen in een gunstige arbeidsmarkt, dus wanneer het aantal vacatures hoog is.
Lees ook: OVV: vaste contracten arbeidsmigranten nodig voor veiliger werk
Direct een vast contract
In het derde kwartaal gaf 45,5 procent van de baanvinders aan dat ze direct een vast contract kregen. In de voorgaande driekwartalen was er sprake van een (lichte) afname, maar dit kwartaal nam het aandeel juist weer wat toe. Het hoogste percentage (46,5 procent) werd bereikt in het derde kwartaal van 2024. Het huidige aandeel nog altijd hoog en ligt ruim boven het gemiddelde over de afgelopen tien jaar (38,2 procent). De cijfers passen bij het beeld van een krappe arbeidsmarkt.
Sourcingsdruk daalt licht
De sourcingsdruk, de mate waarin mensen benaderd worden voor een (nieuwe) baan, is in het derde kwartaal licht gedaald. Het aandeel mensen dat minimaal eens per kwartaal wordt benaderd kwam uit op 42,0 procent tegenover 42,3 procent in het vorige kwartaal. Sinds halverwege 2023 is er sprake van een redelijk stabiel beeld, terwijl er in de periode daarvoor juist een duidelijk opgaande lijn was. Kijken we naar het gemiddeld aantal keer dat mensen op jaarbasis benaderd worden, dat is dat met 8,5 relatief hoog, maar wel het laagste cijfer in de afgelopen drie jaar. Op het toppunt, in het derde kwartaal van 2023, lag dit op gemiddeld 9,4 keer per jaar. In de afgelopen tien jaar lag het gemiddelde op 6,8 keer per jaar. De sourcingsdruk is een belangrijke indicator van schaarste op de Nederlandse arbeidsmarkt.
Lees ook: Trends arbeidsmarkt: minder krap, maar strijd om specialisten gaat door
Verwachte zoekduur is stabiel
De verwachte zoekduur naar een nieuwe baan ligt al lange tijd stabiel op 3,1 maanden. Sinds 2013 was, afgezien van de coronajaren, sprake van een dalende trend, maar die lijkt gestopt sinds het vierde kwartaal van 2023. De verwachte zoekduur is gebaseerd op de periode die mensen zélf aangeven nodig te hebben voor het vinden van nieuw werk. Het kan gezien worden als vertrouwensindicator van werknemers in de arbeidsmarkt. Met 3,1 maanden is de verwachte zoekduur nog steeds erg laag gelet op alle data sinds de start van de meting in 2011.
TWEE KEER PER WEEK
Flexmarkt Nieuwsbrief
Het laatste nieuws over de flexbranche en de best gelezen artikelen.
