De Zelfstandigenwet moet werkgevers en zzp’ers meer duidelijkheid geven over wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Het kabinet streeft naar invoering per 1 januari 2028. Tot die tijd blijven de huidige regels en rechtspraak bepalend. Dat betekent niet dat opdrachtgevers voorlopig geen zzp’ers meer kunnen inzetten, benadrukken deskundigen tegenover PW.
Sinds de Belastingdienst weer volledig handhaaft op schijnzelfstandigheid zijn organisaties voorzichtiger geworden met de inzet van zzp’ers. Volgens Anne Megens, directeur Beleid en Advies bij werkgeversvereniging AWVN, zijn sommige opdrachtgevers zelfs voorzichtiger dan nodig.
“Vaak lijkt het erop dat werkgevers iets te voorzichtig zijn. Vaak kan het wel. Je kunt het netjes regelen”, zegt ze tegen PW. Als voorbeeld noemt ze een IT’er die tijdelijk een project uitvoert om een CRM-systeem op orde te brengen.
Huidige regels blijven voorlopig bepalend
Totdat er nieuwe wetgeving is, moeten opdrachtgevers volgens arbeidsrechtadvocaat Daan Rijsemus van WVO Advocaten rekening houden met de bestaande rechtspraak. Daarbij zijn onder meer de uitspraken rond Deliveroo en Uber van belang.
Of iemand daadwerkelijk als zelfstandige kan werken, hangt af van alle omstandigheden van de arbeidsrelatie. Tegelijkertijd kan de Belastingdienst handhaven wanneer sprake is van schijnzelfstandigheid. Rijsemus adviseert organisaties daarom om hun beleid en de manier waarop zij zelfstandigen inzetten juridisch te laten controleren.
De huidige situatie zorgt volgens AWVN voor onzekerheid. Megens wijst erop dat de richtlijnen voor een belangrijk deel uit jurisprudentie moeten worden afgeleid en dat de omstandigheden per geval bepalen of sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Twee toetsen in nieuwe Zelfstandigenwet
De Zelfstandigenwet moet daar, als de beoogde planning wordt gehaald, vanaf 2028 meer duidelijkheid in brengen. Het kabinet werkt aan een toetsingskader met twee onderdelen: een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Daarbij moeten onder meer de onafhankelijkheid van de zelfstandige en het ontbreken van gezag een belangrijke rol spelen.
Het doel is dat zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf beter kunnen bepalen of een opdracht buiten een arbeidsovereenkomst kan worden uitgevoerd.
Megens verwacht dat zo’n wettelijk kader opdrachtgevers meer zekerheid vooraf kan bieden. Daar staan volgens haar ook verplichtingen voor zelfstandigen tegenover. Of de wet uiteindelijk in deze vorm tot stand komt, moet volgens haar nog blijken.
Ondernemerschap telt mee bij beoordeling
De rechtspraak rond Deliveroo en Uber speelt een belangrijke rol bij de huidige beoordeling van arbeidsrelaties. In de Deliveroo-zaak oordeelde de Hoge Raad in 2023 dat de maaltijdbezorgers werknemers waren. Daarbij moeten alle omstandigheden van het geval in samenhang worden bekeken.
In de Uber-zaak werd vervolgens duidelijk dat ook het ondernemerschap van de werkende volwaardig kan meewegen bij de beoordeling. Er bestaat geen rangorde tussen de verschillende omstandigheden die bepalen of sprake is van een arbeidsovereenkomst. Daardoor kan dezelfde soort opdracht voor de ene werkende anders worden gekwalificeerd dan voor de andere.
Voor opdrachtgevers betekent dit dat zij niet per definitie hoeven te stoppen met het inhuren van zzp’ers in afwachting van de Zelfstandigenwet. Wel blijft het belangrijk om per arbeidsrelatie te beoordelen of iemand volgens de huidige regels daadwerkelijk als zelfstandige kan werken.
Lees verder: ING: uitzendtarieven stijgen dit jaar gemiddeld 6,5 procent
