Het vertrouwen van Nederlandse ondernemers is aan het begin van het derde kwartaal van 2026 flink verbeterd. De vertrouwensindicator stijgt van -14,8 naar -5,3. Toch blijft het ondernemersvertrouwen voor het negentiende kwartaal op rij negatief. Tegelijkertijd blijft het tekort aan arbeidskrachten de meest genoemde belemmering voor ondernemers. Dat blijkt uit de nieuwste Conjunctuurenquête Nederland (COEN).
De enquête wordt uitgevoerd door het CBS in samenwerking met KVK, het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), MKB-Nederland en VNO-NCW.
Vertrouwen herstelt na scherpe daling
De stijging volgt op een sterke verslechtering in het tweede kwartaal, toen het ondernemersvertrouwen daalde naar -14,8. Met -5,3 ligt de indicator nu een stuk hoger, maar nog altijd onder het langjarig gemiddelde van -3,8.
In informatie en communicatie is het vertrouwen inmiddels positief (+4,6). In cultuur, sport en recreatie is het ondernemersvertrouwen met +0,4 volgens het CBS nagenoeg neutraal. In de overige bedrijfstakken is het vertrouwen nog negatief.
Ook enkele onderliggende indicatoren laten verbetering zien. Per saldo zag ruim 13 procent van de ondernemers de orderontvangst toenemen, tegenover bijna 9 procent een jaar eerder. De winstgevendheid nam per saldo bij ruim 4 procent toe, tegen ruim 2 procent een jaar geleden.
Voor 2026 verwacht per saldo ruim 4 procent van de ondernemers meer te investeren dan vorig jaar. In het derde kwartaal van 2025 was dat nog minder dan 1 procent.
Lees ook: Omzetkrimp detacheerders vlakt verder af, aantal gedetacheerden blijft dalen
Tekort aan arbeidskrachten blijft grootste belemmering
Voor de arbeidsmarkt is vooral opvallend dat het tekort aan arbeidskrachten de meest genoemde belemmering voor ondernemers blijft. Bijna 33 procent van de bedrijven noemt dit als knelpunt. Een kwartaal eerder was dat 30,1 procent.
Het aandeel ligt wel aanzienlijk lager dan tijdens de piek in 2022, toen meer dan 49 procent van de ondernemers een tekort aan arbeidskrachten als belemmering ervoer.
Daarnaast noemt bijna 19 procent onvoldoende vraag als belemmering en ervaart bijna 12 procent financiële beperkingen.
Veel ondernemers ervaren meer economische onzekerheid
Ondanks het verbeterde vertrouwen zegt 78 procent van de ondernemers meer economische onzekerheid te ervaren dan een jaar geleden. Van deze groep noemt 42 procent geopolitieke ontwikkelingen, waaronder oorlogen en handelsspanningen, als oorzaak.
Ook veranderingen in de vraag of markt (24 procent) en de beschikbaarheid van personeel, leveranciers of productiemiddelen (22 procent) worden veel genoemd. Ruim 18 procent wijst op binnenlands beleid en regelgeving.
Van de ondernemers die meer economische onzekerheid ervaren, heeft bijna driekwart maatregelen genomen. Zo kiest 36 procent voor meer interne flexibiliteit in personeel, productie of processen. Daarnaast bouwt 23 procent extra financiële buffers op of versterkt het liquiditeitsbeheer en stelt 22 procent investeringen uit of vermindert deze.
De cijfers laten daarmee een gemengd beeld zien: het ondernemersvertrouwen herstelt ten opzichte van het vorige kwartaal, maar blijft negatief. Tegelijkertijd blijven economische onzekerheid en het tekort aan arbeidskrachten belangrijke factoren in de bedrijfsvoering van ondernemers.
Flexmarkt Nieuwsbrief
Het laatste nieuws over de flexbranche en de best gelezen artikelen.
