“‘Aan de slag’. Zo heet het coalitieakkoord van CDA, D66 en VDD dat ze 30 januari presenteerden. Een van de dingen waarmee ze aan de slag willen, is het aan banden leggen van arbeidsmigratie. Het bekt lekker ‘aan de slag’, maar afgaande van de trend van afgelopen jaren zullen ze daar nog een beste kluif aan hebben.”
Nieuw kabinet, oude problemen
“Wanneer er een nieuwe ploeg ministers en staatssecretarissen ‘aan de slag’ gaat, volgt nieuwe wetgeving nooit heel ver daarachter. Het onderwerp deze keer: grip op arbeidsmigratie Logisch, want dat staat al langer op de agenda in Den Haag.
Werkgevers, gemeenten en uitvoerders; iedereen wordt opgetrommeld. Er wordt gekeken naar wat Nederland nodig heeft én aankan. Daarnaast wordt dit nadrukkelijk gekoppeld aan maatschappelijke randvoorwaarden als huisvesting, leefbaarheid en handhaving.”
Wat heeft Nederland nodig?
“Onlangs verschenen bij de NOS: waar het aandeel aan arbeidsmigranten in de uitzendsector in 2010 nog rond de 25 procent procent bungelde, was dat in 2024 al meer dan de helft. Ruim 407.000 banen dus. Het gaat veelal om banen in de logistiek, landbouw, distributiecentra, et cetera.
Kortom, banen die in Nederland (waar HBO tegenwoordig de norm lijkt) niet te vervullen zijn. Wanneer het je doel is om het totale migratiesaldo van Nederland te verlagen, wordt er begrijpelijkerwijs gekeken naar arbeidsmigratie. Echter, wanneer je kijkt naar wat Nederland nodig heeft zal dat misschien niet zo voor de hand liggen als in eerste instantie gedacht.”
Lees ook: Vacatures bij Defensie in een jaar tijd met 60 procent gestegen, wie gaat ze invullen?
De laatste dagen van het wilde westen
“Dus hoe kan het zijn dat ondanks de voordelen die een diverse groep werknemers met zich meebrengt het toch zo’n negatieve gloed over zich heeft? Dat komt door het handelen van een aantal van de meest rotte appels op de uitzendmarkt. Barre woon- en werkomstandigheden, grove onderbetaling, of mensen zonder papieren aan het werk zetten; het is de afgelopen jaren vaak voorbijgekomen in de media. Zo ook onlangs nog bij de NOS.
De dagen van deze uitzendcowboys lijken echter bijna geteld. De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) hangt hen als een donderwolk boven het hoofd. Voor de partijen die wel fatsoenlijk omgaan met arbeidsmigranten zijn er zonnige dagen op komst. Er komt één toelatingseis voor uitzendbureaus waar iedereen aan moet voldoen. Dat is op de eerste plaats goed nieuws voor arbeidsmigranten, maar ook voor de markt in het geheel.”
Nieuwe wetgeving
“Moet er dan nóg een bult nieuwe wetgeving komen? Nee, dat lijkt me niet. Sterker nog, meer regels zijn zelden de oplossing. Er ligt een mooi pakket in de vorm van de WTTA op de plank en we lijken met ons gezonde verstand allemaal te weten wat misstanden inhouden. We hebben geen gebrek aan wetgeving in Nederland. Wat we wel hebben is een gebrek aan handhaving. Wat er verbeterd moet worden is de handhaving van bestaande regels. Wanneer de WTTA begin 2027 van kracht gaat, is het zaak dat dat slim wordt gehandhaafd.”
Grip op handhaving
“Dat er wordt gekeken naar arbeidsmigratie en de inrichting daarvan is een stap in de goede richting. Echter, hoe verleidelijk het ook is om het aantal arbeidsmigranten te verminderen om het totale saldo naar beneden te krijgen, ontzeg je de arbeidsmarkt wel de profielen die zo hard nodig zijn.
Pas zodra we grip krijgen op handhaving, kunnen we grip krijgen op arbeidsmigratie. De beste manier om dat te doen is niet door nóg meer wet- en regelgeving te bekokstoven, maar door de regels die er al zijn te handhaven. Op een slimme manier. Dan gaat de WTTA haar werk kunnen doen; de cowboys het veld laten ruimen terwijl we de meest noodzakelijke posities kunnen vullen met mensen die verzekerd zijn van een veilige woon- en werkomgeving.”
Lees ook: Van Loon (Werken in de Kempen) over cao, kosten en WTTA: “De wereld eindigt niet”
