Vanaf 2027 gaat de Wtta in en per 1 januari 2028 moeten vele duizenden uitzenders dus Wtta-gecertificeerd zijn. Een enorme klus. Waar staan we nu en gaat het lukken? De twee grootste inspectiebureaus vertellen over de stand van zaken aan het begin van 2026.
Tekst: Fons van Lier
Op dit moment zijn er zo’n twintigduizend uitzenders in Nederland, die allemaal gecertificeerd zouden moeten worden onder de nieuwe Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). Toch loopt het nog niet storm bij de twee grootste inspectiebureaus, Normec VRO en Bureau Cicero.
Grote gevolgen
Patrick Tom, directeur van Bureau Cicero, verbaast zich erover hoe weinig uitzenders op de hoogte zijn van de nieuwe verplichtingen. “We hebben voornamelijk contact met uitzenders met een SNA-keurmerk. We informeren onze klanten tijdens reguliere audits: weet dat dit eraan komt, bereid je er dus op voor. Onze indruk is dat met name de middelgrote en grotere bedrijven ermee bezig zijn. Maar voor zo’n twintig procent van de uitleenbedrijven met een SNA-keurmerk geldt dat nog niet, laat staan de duizenden bedrijven die dat keurmerk niet hebben. Alles bij elkaar denk ik dat tachtig tot negentig procent van alle uitzenders zich nog in de leerfase bevindt als het gaat om de Wtta en de bijbehorende verplichtingen. Dat kan grote gevolgen gaan hebben.”
Ook bij Normec VRO wordt een vergelijkbaar beeld waargenomen. Business Unit director Julisa Fereijra-Phelipa onderscheidt binnen de doelgroep drie duidelijke groepen. Ten eerste is er een groep organisaties die zich serieus voorbereidt en begrijpt dat de Wtta verder reikt dan het behalen van uitsluitend het SNA-keurmerk.
Afwachten
Daarnaast is er een middengroep die zich in toenemende mate bewust wordt van haar verplichtingen en voorzichtig begint met de stappen richting certificering. De derde en grootste groep bestaat uit bedrijven die vooralsnog afwachten. Volgens Fereijra-Phelipa werd aanvankelijk nog aangevoerd dat men eerst wilde afwachten of de wet daadwerkelijk zou worden ingevoerd. “Nu die er is, zien wij echter dat een aanzienlijk deel van deze bedrijven nog steeds geen concrete stappen zet,” aldus Fereijra-Phelipa.
En dan is er nog een aanzienlijke groep bedrijven die nog nauwelijks bekend is met de Wtta. “Deze organisaties zijn lastig te bereiken, omdat zij niet zijn aangesloten bij een branchevereniging en zich doorgaans ook niet aanmelden voor bestaande vrijwillige keurmerken, zoals het SNA-keurmerk,” geeft Fereijra-Phelipa aan. “Wij proberen hen daarom via de inleners te informeren. Daarbij zien wij dat ook veel inleners zich nog onvoldoende bewust zijn van de Wtta en van hun eigen rol daarin. Zij moeten hun uitzendpartners voorzien van de benodigde gegevens, zodat certificering mogelijk is. Wij spreken dan ook uitzenders die aangeven afhankelijk te zijn van de inlener: wanneer deze de vereiste informatie niet tijdig aanlevert, komt hun toelating in gevaar. Wij proberen inleners daarom nadrukkelijk bewust te maken van hun rol, wat ook in hun eigen belang is. Als een uitzender straks niet is toegelaten, mag een inlener daar geen zaken meer mee doen. Dat vormt een aanzienlijk continuïteitsrisico.”
Lees ook: Waarom Haidy James stopte als zzp’er: ‘Zorg moet weer uitvoerbaar worden’
Consolidatie
Patrick Tom verwacht dat er veel bedrijven zijn met verdienmodellen die onder de nieuwe regels geen bestaansrecht meer zullen hebben. “Denk aan een te laag loon, verkeerde premieafdrachten, of vergoedingen die niet toegelaten zijn. Hun kostprijs zal dus omhoog gaan. De vraag is of ze dan nog rendabel zullen zijn… Ik denk van niet. Daarnaast zal het voor veel met name kleinere bedrijven lastig zijn om de kennis in huis te halen om te voldoen aan alle regels – die mensen zijn schaars en niet goedkoop. Dus je ziet nu al veel consolidatie in de sector.”
Om bedrijven te helpen met het behalen van de toelating voor de Wtta vanaf januari 2027, voeren zowel Bureau Cicero als Normec VRO vrijwillige aanvullende Wtta-inspecties uit. Hiermee kunnen bedrijven hun bedrijfsvoering alvast laten doorlichten, zodat de uiteindelijke certificering in 2027 een stuk eenvoudiger zal zijn. Tom: “Ik zeg ook altijd tegen uitzenders: wij zijn een soort huisarts: wij zeggen waar het probleem zit, zodat jullie daarmee samen met een specialist aan de slag kunnen.”
Het animo onder de doelgroep voor de module is nog ‘heel beperkt’, aldus Tom. “En natuurlijk, deze is ook niet gratis. Maar je weet dan wel precies waar je staat als bedrijf en het is veel goedkoper dan een adviseur of advocaat inhuren. Tegelijkertijd moet ik de branche ook een beetje in bescherming nemen, want er komt veel op uitzenders en andere flex af: de Wtta, een gelijkwaardig systeem van belonen, de Wet DBA…”
Inhaalslag
Bij Normec VRO is het beeld vergelijkbaar. De deelname aan de vrijwillige Wtta-module komt tot nu toe vrijwel volledig van bestaande SNA-keurmerkhouders. “Dat zegt vooral iets over hun mate van voorbereiding,” stelt Julisa Fereijra-Phelipa. “De echte urgentie ligt echter bij de bedrijven die nog buiten beeld zijn. Zij zullen in korte tijd een forse inhaalslag moeten maken om straks aan de Wtta te kunnen voldoen.”
De Wtta treedt in werking per 1 januari 2027, terwijl handhaving pas vanaf januari 2028 zal plaatsvinden. Hoewel dit moment nog ver weg lijkt, dringt de tijd inmiddels wel degelijk. De ervaring leert dat bedrijven die niet eerder gecertificeerd zijn, doorgaans één tot anderhalf jaar nodig hebben om het SNA-keurmerk te behalen, aldus Fereijra-Phelipa. “Het is niet zonder reden dat wij bedrijven al sinds 2024 oproepen om tijdig in actie te komen. Wie daar nu pas mee begint, neemt het risico te veronderstellen dat de eigen organisatie op orde is. Mijn praktijkervaring laat vaak een ander beeld zien. Bedrijven hebben vaak helemaal niet door wat de norm is waar ze aan moeten voldoen.” Ook Patrick Tom ziet dit zo: “Mijn grootste zorg is dat goedwillende ondernemers klem raken. Die moeten we helpen door kennis actief te delen in alle netwerken. Tegelijkertijd vraagt dat van bedrijven dat zij die hulp ook willen aannemen en ernaar handelen.”
“Dat de komende twee jaar spannend zullen worden, staat wat mij betreft vast” – Fereijra-Phelipa
Niet eerder meegemaakt
En al geeft een inspectiebureau een positief inspectierapport, dan nog is het geen uitgemaakte zaak dat een bedrijf een Wtta-keurmerk krijgt, meent Tom. “Wij toetsen en rapporteren. De Nederlandse Autoriteit Uitzendmarkt (NAU) neemt het toelatingsbesluit. Een negatief rapport leidt niet direct tot afwijzing vanwege hersteltermijnen, maar blijft het oordeel daarna negatief, dan weegt dit zwaar mee. Een positief rapport garandeert omgekeerd geen toelating omdat ook andere voorwaarden worden getoetst. Denk aan het niet kunnen betalen van de borgsom van 100.000 euro voor ondernemingen die niet voldoen aan de overgangsregeling, of je kunt bijvoorbeeld geen verklaring omtrent gedrag rechtspersonen overleggen. Al zullen dit in de praktijk uitzonderingen zijn.” Maar des te meer reden om op tijd te beginnen aan de voorbereidingen voor de Wtta-certificering.
Over het uiteindelijke aantal bedrijven dat onder de certificeringsplicht zal vallen, lopen de inzichten uiteen. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat uit van circa twintigduizend bedrijven, maar zowel Tom als Fereijra-Phelipa achten dit aantal te hoog. Fereijra-Phelipa: “We zien al enkele jaren dat steeds meer bedrijven fuseren of worden overgenomen, hun activiteiten beëindigen of hun administratie onderbrengen bij payrollers. Dat schrijven wij met name toe aan de toenemende regeldruk. Ik ben inmiddels zeventien jaar werkzaam in deze branche en heb in die periode niet eerder een situatie meegemaakt die vergelijkbaar is met de huidige: niet in omvang, niet in complexiteit en ook niet in het aantal verplichtingen.”
Maar linksom of rechtsom: in de komende anderhalf jaar zullen naar schatting nog zeker tienduizend bedrijven beoordeeld moeten worden, waarvan het merendeel nog nooit eerder een inspectie heeft ondergaan. “Die tienduizend bedrijven kunnen de inspectie-instellingen natuurlijk niet gelijktijdig verwerken,” zegt Fereijra-Phelipa. De inspectie-instellingen beschikken weliswaar over een lichte overcapaciteit. “Maar het is onvermijdelijk dat er op enig moment wachtrijen ontstaan. De vraag hoe dit zorgvuldig kan worden georganiseerd zonder concessies te doen aan de kwaliteit, is al geruime tijd onderwerp van gesprek met de NAU en het ministerie. Dat de komende twee jaar spannend zullen worden, staat wat mij betreft vast.”
Lees ook: Nieuwe meld- en vergewisplicht bij arbeidsongevallen aangenomen door Tweede Kamer
