Maar liefst 25.000 zzp’ers worden geraakt door de handhaving op schijnzelfstandigheid, denkt ABN AMRO. Vooral in de sectoren zorg, kinderopvang, onderwijs en de overheid worstelen werkgevers met de handhaving en moet er kritisch naar dienstverbanden gekeken worden.
Deliveroo
Iedereen heeft er wel van gehoord in de branche: het Deliveroo-arrest. Op 24 maart 2023 oordeelde de Hoge Raad dat bezorgers van Deliveroo geen zzp’ers waren, maar een arbeidsovereenkomst hadden. Sindsdien is het onrustig op de arbeidsmarkt: wanneer ben je zzp’er, en wanneer is er sprake van schijnzelfstandigheid?
Handhaving op 12,9 procent van de werkenden
Vanaf 1 januari gaat de Belastingdienst handhaven op schijnzelfstandigheid en controleren of zzp’ers niet hetzelfde werk doen als mensen in loondienst. Nederland heeft in totaal wel 1,25 miljoen zzp’ers. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek maken zzp’ers 12,9 procent uit van alle werkenden, een op de acht werkende personen is zzp’er.
Zzp’ers zijn een steeds groter onderdeel van alle flexwerkers. Koks, taxichauffeurs, schoonmakers, auteurs, beveiligers: zzp’ers zijn in elke sector te vinden. Meer dan één derde van alle bouwvakkers is zzp’er. En van beeldende kunstenaars is zelfs 95 procent zzp’er.
Zzp’er, of toch niet?
Naar schatting van ABN AMRO zijn mogelijk 250.000 zzp’ers schijnzelfstandige. De effecten van de handhaving zullen per sector verschillen.
ABN AMRO vermoed dat in de zorg veel schijnzelfstandigheid voorkomt. In die sector is het aantal zzp’ers gestegen met 60 procent in de afgelopen vijf jaar. De werkzaamheden van zzp’ers die werken in de zorg zijn vaak structureel en hetzelfde als diegene in loondienst. Er zijn vaste roosters en werkzaamheden. Verschillende branches, waaronder de zorg, maar ook kinderopvang, hebben al hun zorgen geuit. De zorgsector ziet namelijk nog niet in wat de gevolgen zullen zijn. Beroepsorganisatie voor zorgpersoneel NU’91 denkt dat sommige zzp’ers in loondienst gaan werken, maar anderen stoppen ermee.
In de bouw is dat andersom, want daar doen zzp’ers vaak tijdelijke klussen en zijn het gespecialiseerde werkzaamheden. Het risico op schijnzelfstandigheid is dus lager, maar zelfs in deze sector komt het voor, volgens de bank. Opdrachtgevers moeten controleren of de afspraak is gericht op resultaten en of de zzp’er werk met eigen materialen en in de praktijk niet meedraait met een vast team.
Serieuze stappen nemen
Werkgevers zullen serieuze stappen moeten zetten om schijnzelfstandigheid te vermijden, vindt de bank. ABN AMRO-econoom Mario Bersem: “Tegelijkertijd moet de overheid meer duidelijkheid bieden om te zorgen dat de rust in de arbeidsmarkt terugkeert.” Zo pleit Bersem voor de snelle invoering van een nieuwe wet die strikter onderscheid maakt tussen werknemers en zzp’ers.
Economische groei
De ABN AMRO verwacht wel een sterke groei in de economie in 2025. Dit jaar was er sprake van gematigde groei, maar 2025 lijkt gunstiger te worden. In alle sectoren, behalve de agrarische sector, wordt groei verwacht. In deze sector wordt gerekend op een krimp van 2,5 procent. Welke sector gaat het hardst groeien? Volgens de bank is dit de technologie-, media- en telecomsector met een verwachte groei van 5 procent. de industrie en zorg volgen, met een verwachte groei van 4 procent.
De komende maanden zullen cruciaal zijn voor zowel zzp’ers als werkgevers, nu de handhaving op schijnzelfstandigheid strenger wordt en de arbeidsmarkt zich aanpast aan de nieuwe realiteit.
Lees ook: Beveiligingsbranche gaat minder met zzp’ers werken
