Van Nieuwamerongen: “Markt wordt wakker, maar kennisachterstand is nog groot”

0

De invoering van de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) op 1 januari komt steeds dichterbij. Vooral buiten de traditionele uitzendbranche is nog veel onduidelijkheid over wie precies onder de wet valt. “De markt wordt langzaamaan wakker”, zegt Kees van Nieuwamerongen van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU). “Maar ik zie ook hoe groot de kennisachterstand nog is en hoeveel er nog moet gebeuren.”

Vorig jaar sprak Flexmarkt Van Nieuwamerongen over de opbouw van de nieuwe toezichthouder en de komst van de WTTA. Zijn boodschap destijds: laat je niet overvallen. Bijna een jaar later is de wet aangenomen en komt de uitvoering steeds dichterbij. Vanaf 1 november kunnen uitleners zich melden bij de NAU. De daadwerkelijke toelatingsaanvraag volgt later. Op 1 januari 2027 gaat het nieuwe stelsel van start en een jaar later begint de handhaving.

Markt wordt wakker, maar niet overal even snel

Dat de WTTA eraan komt, is binnen de traditionele uitleenmarkt inmiddels behoorlijk doorgedrongen, ziet Van Nieuwamerongen. Toch bestaan er grote verschillen. “Ik denk dat de leden van de brancheverenigingen goed aan de hand meegenomen zijn. Ook bij hen is de achterstand in kennis en voorbereiding soms nog groot, maar zij zijn substantieel verder dan uitleners die niet bij een branchevereniging zijn aangesloten.”

Buiten de brancheverenigingen is het beeld anders. Er zijn volgens hem nog veel uitleners die niet precies weten wat er gaat gebeuren. Bij inleners is die kennisachterstand nog groter. Grote opdrachtgevers zijn doorgaans op de hoogte, maar bij detacheerders en andere zakelijke dienstverleners die zichzelf niet direct als uitlener beschouwen, ziet Van Nieuwamerongen nog een zekere ‘ontkenningsfase’.

Om die kennisachterstand te verkleinen, probeert de NAU uitleners en inleners op verschillende manieren te bereiken. Zij moeten niet alleen weten dat de WTTA eraan komt, maar ook begrijpen wat de wet van hen vraagt en wanneer zij in actie moeten komen. De NAU werkt daarvoor samen met partners en brancheorganisaties, beantwoordt vragen in het land en probeert ondernemers via onder meer campagnes, PR, LinkedIn en de eigen website te bereiken.

Flexmarkt Nieuwsbrief

Het laatste nieuws over de flexbranche en de best gelezen artikelen.

“Het geldt voor veel meer partijen dan die zich daarvan bewust zijn”

Een belangrijk deel van de onduidelijkheid zit bij de vraag wie precies onder de WTTA valt. Daarbij gaat het niet alleen om traditionele uitzendbureaus. Ook bedrijven die zichzelf bijvoorbeeld als detacheerder of dienstverlener zien, krijgen met de wet te maken. Bepalend is volgens Van Nieuwamerongen hoe de arbeidsrelatie er in de praktijk uitziet. Werkt een medewerker bij een andere organisatie en staat diegene daar onder leiding en toezicht, dan is er sprake van het ter beschikking stellen van arbeid. “Dat geldt voor veel meer partijen. Vooral bij detacheerders is er nog werk aan de winkel. Die moeten nog wel een poot bijtrekken.”

Hoewel de wettelijke kaders houvast geven, is de grens in de praktijk niet altijd eenvoudig te trekken. “The devil is always in the details”, zegt Van Nieuwamerongen. Zijn oproep aan flexondernemers is daarom om niet af te wachten, maar actief uit te zoeken of de WTTA op hun situatie van toepassing is.

Consultancy en detachering: kijk naar wat je daadwerkelijk doet

Voor consultancy- en detacheringsbedrijven kan die beoordeling lastig zijn. Zij verkopen hun dienstverlening niet altijd als het ‘uitlenen’ van personeel, terwijl de feitelijke arbeidsrelatie toch onder de wettelijke definitie kan vallen. Van Nieuwamerongen begrijpt dat daar discussie over ontstaat. “Het zijn vaak ingewikkelde constructies. En laten we wel wezen: soms zijn die er ook op gericht om net onder wettelijke kaders uit te komen.” Zijn oproep is dan ook om het niet ingewikkelder te maken dan nodig. “Daarvan zeggen wij steeds: doe het gewoon niet. Hou op met het maken van die ingewikkelde constructies. Kijk liever naar de feitelijke verhouding: wordt er arbeid ter beschikking gesteld en hoe is leiding en toezicht geregeld?”

Dat de doelgroep breder is dan veel flexondernemers denken, merkt de NAU in gesprekken met de markt. Bijvoorbeeld de uitleners die aangeven niet met arbeidsmigranten, maar uitsluitend met hoogopgeleid personeel te werken. Ze veronderstellen daarom dat de WTTA niet op hen van toepassing is. “Er is een hele grote groep die nog totaal niet het idee heeft dat ze straks onder deze wet vallen. De sterke aandacht voor arbeidsmigranten in de maatschappelijke en mediaberichtgeving kan het beeld hebben versterkt dat de wet alleen voor dat deel van de arbeidsmarkt bedoeld is. Voor hen nogmaals: de WTTA gaat verder dan arbeidsmigranten.”

Lees ook: Hendarin Mouselli: “Wachten op Godot bij het UWV”

Genoeg inspectiecapaciteit?

Niet alleen de markt moet zich voorbereiden. Ook de NAU zelf is nog volop in ontwikkeling. De organisatie groeit geleidelijk en werkt ondertussen verder aan systemen, werkprocessen en de informatievoorziening.

In het voorjaar hield de NAU de belangrijkste risico’s voor de invoering opnieuw tegen het licht. Daarbij keek de organisatie naar de eigen informatievoorziening, de gereedheid van inspectie-instellingen en afhankelijkheden van andere organisaties. De informatievoorziening blijft volgens Van Nieuwamerongen het grootste risico. Toch ziet de NAU op dit moment geen reden om de invoering te vertragen. “We hebben nog steeds het vertrouwen dat we er op tijd mee klaar zijn. Voor 1 januari.”

Een ander belangrijk aandachtspunt is de inspectiecapaciteit. Is er voldoende capaciteit om alle uitleners te beoordelen? Van Nieuwamerongen is daar duidelijk over. “Nee. En ligt het aan de inspectie-instellingen? Nee, die kunnen er ook niets aan doen.” Volgens hem hadden inspectie-instellingen eerst duidelijkheid van de politiek nodig over de start van het stelsel, voordat zij konden investeren in uitbreiding. “Als je die duidelijkheid niet hebt, dan gaan zij natuurlijk ook niet uitbreiden en extra personeel aannemen.” Inmiddels ziet hij die beweging wel. “Je ziet dat inspectie-instellingen nu ook echt aan het werven zijn. Dus die worden langzamerhand ook groter. Voordat ze volledig op kracht zijn, moeten ze echt nog hele grote stappen maken.”

Dat betekent volgens Van Nieuwamerongen niet dat het stelsel niet op 1 januari 2027 kan beginnen. Er is overgangsrecht en niet iedere uitlener hoeft vanaf de eerste dag al over een inspectierapport te beschikken. Wel waarschuwt hij voor de verwachting dat alles dan direct staat. “We beginnen op 1 januari 2027. Op 1 januari 2028 begint de handhaving. Helemaal klaar zijn voor het ingevoerde stelsel? Ik denk dat we daar nog wel een paar jaar mee bezig zijn.”

Lees ook: Psychisch verzuim door angst- en stemmingsstoornissen neemt sterk toe

Wel steun voor het doel, nog twijfel over de uitkomst

Die lange adem sluit aan bij recent onderzoek van Flexmarkt en Payingit naar de WTTA. Een meerderheid van de ondervraagde flexondernemers staat achter het doel van de wet, maar een aanzienlijk deel twijfelt of de WTTA bonafide ondernemingen daadwerkelijk beter gaat beschermen tegen niet-conforme concurrenten.

Van Nieuwamerongen begrijpt waar die terughoudendheid vandaan komt. Flexondernemers kijken nu vooral naar de administratieve lasten, kosten en nieuwe verplichtingen die op hen afkomen. Daar komt bij dat de invoering eerder is uitgesteld, waardoor sommige ondernemers lang onzeker zijn geweest over de vraag of het stelsel er daadwerkelijk zou komen.

Tegelijkertijd waarschuwt Van Nieuwamerongen dat het succes van de wet niet alleen bij overheid en toezichthouders ligt. Ook de sector zelf heeft daar volgens hem invloed op. “Als we nu met z’n allen nadenken over manieren waarop we die wet kunnen omzeilen, bijvoorbeeld via zzp-constructies of aanneming van werk, dan weten we één ding zeker: dan gaat het niet werken. Dus de sector heeft het succes zelf ook voor een belangrijk deel in handen.”

De WTTA is bovendien niet de enige maatregel die nodig is om problemen op de arbeidsmarkt aan te pakken. “Er zijn meer stappen nodig. In het rapport-Roemer staan meer maatregelen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat mensen beter behandeld worden. Maar de wet kan wel bijdragen aan verdere professionalisering van de uitleenmarkt.”

Toch is er volgens Van Nieuwamerongen nu al een verandering zichtbaar. Sommige uitleners besluiten dat zij onder de nieuwe voorwaarden niet verder willen en verkopen hun onderneming. Anderen veranderen hun manier van werken. Vanaf 1 januari 2028 wordt het onderscheid nog scherper, wanneer alleen nog zaken mag worden gedaan met partijen die in het register staan. Ook inleners krijgen daardoor een nadrukkelijke verantwoordelijkheid. Zijn advies aan hen: “Ga nu al met je uitleners in gesprek en vraag of zij op tijd klaar zijn.”

Lees ook: 7 vragen over adoptie van software in de flexbranche

1 november komt snel dichterbij

Voor de NAU ligt de focus nu eerst op 1 november. Van 1 november tot en met 31 december 2026 kunnen uitleners zich aanmelden voor de overgangsregeling. Die aanmelding is belangrijk om gebruik te kunnen maken van het overgangsrecht en is volgens de NAU in zo’n vijf minuten gedaan. Voor de aanmelding zijn wel een Berichtenbox Zakelijk en eHerkenning op niveau 3 nodig. Het aanvragen daarvan kost tijd, waardoor de NAU ondernemers adviseert dit zo snel mogelijk te regelen. “Daarmee beginnen als het loket al open is, is te laat.”

Daarna volgt de volgende belangrijke stap. Van 1 mei tot en met 30 juni 2027 kunnen uitleners hun aanvraag voor toelating indienen. In de loop van dat jaar krijgt de NAU steeds beter zicht op welke partijen actief willen blijven binnen het nieuwe stelsel en hoe de uitleenmarkt zich ontwikkelt. Vanaf 1 januari 2028 start vervolgens de handhaving.

Wakker worden

Maar zover is het nog niet. Voor flexondernemers is de boodschap op dit moment vooral praktisch: zorg dat je weet wat er van je wordt verwacht en wacht niet tot de deadlines voor de deur staan. Vorig jaar waarschuwde Van Nieuwamerongen in Flexmarkt al: laat je niet overvallen door de WTTA. Bijna een jaar later is die boodschap alleen maar urgenter geworden. De wet is aangenomen, de NAU maakt zich op voor de volgende fase en de tijd om in actie te komen wordt steeds korter. Van Nieuwamerongen: “Je moet als ondernemer niet in de ontkenningsfase blijven hangen.”

Lees ook: SER: talent nieuwkomers wordt onvoldoende benut op arbeidsmarkt

Over Auteur

Redacteur Flexmarkt

Reageren is niet mogelijk.