Het dieptepunt in de flexmarkt is wel bereikt, denkt sectoreconoom Katinka Jongkind van ING. Samen met sectorbankier Sjuk Akkerman blikt ze vooruit. Hun verwachtingen: de vraag naar flexwerkers gaat weer toenemen en er vindt een verschuiving plaats van zzp’ers die overstappen naar detachering.
Tekst: Ellen Nap
Een bankier en een econoom die de stand van de flexmarkt beschrijven – daar zou je, met alle onzekerheden, eigenlijk graag een psycholoog bij willen, toch? “Ja en nee”, zegt Katinka Jongkind. Nee, omdat het volgens de sectoreconoom Services van ING hartstikke helder is waar de branche op dit moment staat. “De krimp in de uitzendsector houdt aan.”
Vorig jaar was dat een vrij grote krimp van 7 procent in volume. Voor dit jaar had Jongkind een verbetering verwacht – nog wel krimp, maar iets minder dan eerder. “Maar je ziet dat de krimp hoger is dan oorspronkelijk gedacht. We gingen uit van min 2 procent, maar de krimp zit nu op 5 procent.”
Dat heeft alles te maken met de kwakkelende economie; ook die wil niet sneller aantrekken dan eerder voorspeld. Jongkind denkt dat de uitzendsector nu wel op een dieptepunt zit. “Het gaat dit jaar niet slechter worden, maar ook niet veel beter. Het kabbelt gewoon een beetje voort.” Boosdoeners zijn de lage economische groei, de krappe arbeidsmarkt en de vele onzekerheden. Die laatste betreffen onder meer de geopolitieke spanningen; de verschillende oorlogen en de verkiezing van Donald Trump in de Verenigde Staten.
Twee factoren
“Er is gewoon veel onzekerheid. En als je het op Nederland toespitst, heb je hier ook de handhaving van de zzp-wetgeving die per 1 januari 2025 start. Dat zorgt ook voor veel onzekerheid in de sector”, denkt Jongkind. Tegelijkertijd laat de aangekondigde hervorming van de arbeidsmarkt nog steeds op zich wachten. “De Raad van State heeft laten weten dat ze in de twee wetten die er liggen niet de oplossing zien voor de aanpak van de arbeidsmarkt. Dus ja, de markt is omgeven met onzekerheid.” Het is de combinatie van genoemde factoren die maakt dat organisaties afwachtend zijn met het inhuren en aannemen van mensen.
Het beeld voor volgend jaar wordt volgens de econoom van ING bepaald door twee zaken. Ten eerste een verwachte economische groei van 1,3 procent, fors hoger dan de 0,4 procent van dit jaar. “Uiteindelijk zal de vraag naar flexwerkers toenemen.” Het tweede bepalende aspect is de zzp-wetgeving. “Die veroorzaakt een verschuiving in de flexmarkt. Een deel van de zzp’ers zal overstappen naar detachering, naast ook vaste contracten.”
Flexbedrijven moeten zorgen dat ze lean and mean zijn, zegt Sjuk Akkerman, sectorbankier Services & Leisure bij ING. “Als je operationeel efficiënt bent, blijven je kosten laag.” Dat betekent: digitaliseren, automatiseren en gebruikmaken van AI. “Eigenlijk de basis gewoon goed op orde hebben dus. Want veel van de trends waar we het over hebben, zoals de personeelskrapte en veranderende wet- en regelgeving, zijn zaken waar je weinig of geen invloed op hebt. Focus daar waar je wel invloed op hebt: je interne organisatie en kandidaten.”
Technologie
De mogelijkheden van AI zitten volgens Akkerman onder meer in de ondersteuning van intercedenten. “Van het opstellen van vacatureteksten tot het screenen van kandidaten. Zaken waardoor intercedenten meer tijd overhouden die ze bijvoorbeeld aan de kandidaat kunnen besteden.” Het is een interessante en bepalende ontwikkeling die kan zorgen voor meer efficiëntie. Met de kanttekening dat je in deze branche goed moet opletten op gevoelige gegevens en privacy.
Akkerman ziet de flexbranche goed meebewegen. “Het ene bedrijf anticipeert meer dan het andere, maar er wordt zeker ingespeeld op nieuwe technologie.” Dat is ook het geval als het gaat om wet- en regelgeving, zoals de eerdergenoemde Wet DBA en ook de WTTA die voorziet in een toelatingsstelsel.
Akkerman: “Als het gaat om aanpassingen in wet- en regelgeving, heeft de sector natuurlijk veel ervaring opgedaan. Over het algemeen weten flexbedrijven zich goed aan te passen. Ze zijn gewend met veranderingen om te gaan. Met aan de ene kant de cyclische bewegingen en aan de andere kant veranderende wetgeving. En die laatste is eigenlijk een constante in deze branche.”
Lees ook: Wet- en regelgeving: wat verandert er voor flexondernemers in 2025?
Specialisten
Tot slot een korte terugblik op de voorspellingen van vorig jaar: klopt het dat generieke spelers het moeilijker hebben gehad dan specialistische, zoals de econoom en bankier vorig jaar voorspelden? “Ja”, zegt Akkerman. “En datzelfde beeld zien we komend jaar ook weer. We komen af en toe specialistische partijen tegen die enorme groei laten zien.”
Als je naar bijvoorbeeld de ABU-cijfers kijkt, krijg je een ander beeld. “Maar dat wordt vooral bepaald door een paar heel grote – generieke – uitzenders”, aldus de sectorbankier.
De vrije val die grote uitzenders in 2023 maakten, is volgens Jongkind voorbij: ze vallen nog wel verder, maar minder hard dan vorig jaar. “Een vergelijkbaar verhaal zie je in detachering. Detacheerders hebben het dit jaar ook moeilijker dan vorig jaar. Ze zijn conjunctuurgevoelig en sinds het tweede kwartaal zie je dat de vraag daar krimpt. Maar dat gaat van korte duur zijn. Met de zzp-wetgeving in het verschiet, verwacht ik dat dit snel omslaat.”
Eindconclusie vorig jaar was dat de flexbranche een enorm aanpassingsvermogen heeft. Die conclusie staat eigenlijk nog steeds, zegt Akkerman. “Deze sector weet zich zoals gezegd tijdig aan te passen. Het is moeilijk overall te beoordelen: het verschilt ook echt per partij.”
Laatst sprak hij met een grote uitzender die van een deel van zijn ict’ers afscheid had genomen. Vanwege onder meer het feit dat ze meer met kunstmatige intelligentie zijn gaan doen, waardoor ze minder mensen nodig hebben. “Dus voor zover ik het kan beoordelen, zijn de meeste partijen zich aan het aanpassen.”
En aanpassingsvermogen, dat is volgens Akkerman wat in het DNA van een goede uitzender zit.
Verschillen binnen sectoren
Binnen de verschillende sectoren die de flexbranche bedient, zit dit jaar de krimp met name in de bouw en industrie, met stagnatie in de detailhandel. “Met name in de industrie, een heel belangrijke sector in de uitzendbranche, is de vraag naar werknemers en dus uitzendkrachten afgenomen. De detailhandel idem dito”, aldus Katinka Jongkind. Voor volgend jaar is het vooruitzicht voor de flexbranche volgens de econoom van ING positief: met 1,3 procent groei van de economie verdwijnt de krimp naar verwachting in iedere sector. De hoogste groei volgend jaar vindt plaats in de horeca, industrie, ict en zorg. “Dat maakt dat volgend jaar er positiever uitziet dan dit jaar.” Een andere belangrijke ontwikkeling ziet Jongkind in het terugdringen van zzp’ers bij de overheid, in het onderwijs, de zorg en de kinderopvang.
Faillissementen
Opvallend gegeven is ook het aantal faillissementen in de flexsector: dat lag in de eerste driekwart van dit jaar al hoger dan in het hele vorige jaar. “Dat zegt dus ook wel iets over hoe moeilijk de sector het heeft”, zegt econoom Katinka Jongkind. Het hoge aantal faillissementen heeft volgens haar onder meer te maken met de krimp waar de sector al twee jaar last van heeft. “Enerzijds heb je krimp en anderzijds zijn de lonen toegenomen, maar ook de huren van de kantoorpanden. Flexbedrijven kijken dus ook tegen hogere kosten aan, die ze niet een-op-een kunnen doorberekenen aan hun afnemers. Dan raak je op een gegeven moment in de knel.” Een gegeven waarmee niet alleen de uitzendbranche te maken heeft, maar wat je breder terugziet, ook in bijvoorbeeld de retail. Naast faillissementen leidt dit ook tot bedrijfsopheffingen, waarbij een ondernemer dus zelf de stekker eruit trekt.
Lees ook:Top 10 transacties van 2024 in de flexbranche
